BIÊN GIỚI BIỂN ĐẢO VIỆT NAM

Trung-Ấn: Từ xung đột biên giới tới căng thẳng thương mại

TTXVN 01/07/2020 15:56 |


Trung-Ấn: Từ xung đột biên giới tới căng thẳng thương mại

Cuộc xung đột biên giới giữa Trung Quốc và Ấn Độ đang có dấu hiệu lan sang cả lĩnh vực thương mại song phương khi chính phủ Ấn Độ vừa ra lệnh cấm sử dụng 59 ứng dụng điện thoại di động, chủ yếu của Trung Quốc, trong đó có TikTok của Bytedance, WeChat của Tencent… Cùng với đó Ấn Độ cũng xem xét áp đặt thuế quan cao hơn với hàng hóa xuất xứ từ Trung Quốc và nhiều rào cản thương mại khác kèm theo.


* Từ xung đột biên giới…
Ấn Độ và Trung Quốc là hai quốc gia láng giềng, có lịch sử dài của những cạnh tranh và mâu thuẫn. Hai nước có chung đường biên giới đất liền kéo dài khoảng 3.500 km và lâu nay vẫn thỉnh thoảng xảy ra đụng độ tại khu vực biên giới (lần gần đây nhất là vào năm 2017). Những cuộc đụng độ mới nhất giữa hai nước bắt đầu bùng phát trở lại từ đầu tháng 5-2020 giữa các binh lính hai nước ở Đông Ladakh gần hồ Pangong. Nguyên nhân xuất phát đụng độ lần này là do việc Trung Quốc phản đối Ấn Độ bắt đầu xây dựng một tuyến đường quan trọng ở khu vực hồ Pangong Tso. Hai bên đều cáo buộc nhau đưa binh lính xâm phạm biên giới trên thực tế của phía bên kia.
Căng thẳng bị đẩy lên khiến Trung Quốc vào cuối tháng 5 đã triển khai một lực lượng binh sĩ đáng kể đến khu vực biên giới. Đáp lại, Ấn Độ cũng đã điều thêm 5.000 binh sĩ đến Ladakh để tăng viện cho lực lượng đang trấn giữ vùng đất dọc theo Ranh giới kiểm soát thực tế (LAC).
Trong bối cảnh căng thẳng, từ ngày 6-6, hai nước đã bắt đầu tiến hành đàm phán quân sự cấp cao, nhất trí chấm dứt tình trạng đối đầu quyết liệt kéo dài một tháng qua ở vùng núi phía Đông Ladakh thông qua đối thoại hòa bình. Nhưng bất chấp các cuộc đàm phán quân sự cấp cao đang diễn ra, các cuộc đụng độ ở biên giới vẫn tiếp diễn. Vụ đụng độ giữa binh lính hai nước tại thung lũng Galwan vào đêm ngày 15-6 vừa qua tiếp tục đẩy quan hệ hai nước rơi vào căng thẳng. Ấn Độ cho biết, vụ đụng độ này đã khiến 20 binh sĩ nước này thiệt mạng và 76 người bị thương, trong khi Trung Quốc vẫn chưa công bố số liệu thương vong bên phía mình.
Sau vụ việc trên, New Delhi và Bắc Kinh đã tổ chức thêm nhiều vòng đàm phán quân sự để ngăn chặn các sự cố tương tự. Mới đây nhất là vòng đàm phán cấp Trung tướng vào sáng ngày 30-6 để tìm giải pháp xoa dịu căng thẳng ở khu vực biên giới.

* …đến căng thẳng thương mại
Theo các chuyên gia, những xung đột ở khu vực biên giới đã trở thành nguyên nhân cho những biện pháp trả đũa thương mại của Ấn Độ. Sau vụ đụng độ ở Thung lũng Galwan ngày 15-6 vừa qua, các cảng và sân bay lớn của Ấn Độ đã tạm dừng thông quan những lô hàng công nghiệp đến từ Trung Quốc. Tâm lý chống Trung Quốc cũng dâng cao ở Ấn Độ những tuần gần đây. Cộng đồng mạng ở Ấn Độ đã kêu gọi tẩy chay hàng hóa Trung Quốc trên Twitter thông qua các video phá hủy điện thoại, tivi và các sản phẩm "Made in China". Nhiều người Ấn Độ đã đổ xô đánh giá kém các ứng dụng Trung Quốc trên Google Play để bày tỏ thái độ phản đối và các nhà sản xuất Android đã phải can thiệp, xóa hàng triệu bình luận.
Mới đây, ngày 29-6, Ấn Độ đã ra lệnh cấm sử dụng 59 ứng dụng điện thoại di động, trong đó nổi bật là  ứng dụng chia sẻ video đình đám thế giới TikTok của ByteDance (Ấn Độ là thị trường nước ngoài lớn nhất của ứng dụng này với 611 triệu lượt tải, chiếm tới 30% tổng số lượt tải xuống trên toàn cầu); ứng dụng WeChat của "người khổng lồ" công nghệ Tencent; ứng dụng Video Call và Cộng đồng của Xiaomi - nhà cung cấp điện thoại thông minh hàng đầu tại Ấn Độ; 2 ứng dụng UC Browser và UC News của tập đoàn Alibaba; và các ứng dụng khác như Shareit, CM Browser, Club Factory - của công ty thương mại điện tử tuyên bố là đứng vị trí số 3 ở Ấn Độ...
Theo tuyên bố của Bộ Công nghệ Ấn Độ, các ứng dụng trên "liên quan đến các hoạt động... gây tổn hại tới chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Ấn Độ, cũng như quốc phòng, an ninh quốc gia và trật tự công cộng của Ấn Độ". Theo Bộ này, họ đã nhận được nhiều khiếu nại từ các nguồn khác nhau về việc các ứng dụng trên một số nền tảng bị sử dụng để đánh cắp và chuyển dữ liệu người dùng đến các máy chủ trái phép ở bên ngoài Ấn Độ. Tuyên bố của Bộ Công nghệ Ấn Độ nhấn mạnh: “Việc khai thác, thu thập và tổng hợp dữ liệu bởi các yếu tố thù địch với an ninh-quốc phòng của Ấn Độ, mà cuối cùng sẽ ảnh hưởng đến chủ quyền và toàn vẹn của Ấn Độ, là một vấn đề quan ngại sâu sắc và phải có biện pháp khẩn cấp”.
Đây là lần đầu tiên Ấn Độ, thị trường internet lớn thứ hai thế giới với gần một nửa trong số 1,3 tỷ dân sử dụng mạng internet, ra lệnh cấm nhiều ứng dụng nước ngoài như vậy. Động thái này được xem là để bảo vệ lợi ích của hàng chục triệu người sử dụng internet và di động Ấn Độ. Tờ India Times nhận định, quyết định này là một động thái có chủ đích để bảo đảm an toàn và chủ quyền của không gian mạng Ấn Độ.
Bên cạnh việc cấm sử dụng các ứng dụng điện thoại, chính phủ Ấn Độ cũng đã thông qua việc cấm sử dụng thiết bị viễn thông từ các nhà cung cấp Trung Quốc bao gồm Huawei. Các phương tiện truyền thông Ấn Độ cho biết các nhà hoạch định chính sách nước này đang xem xét các động thái trừng phạt khác nhau với doanh nghiệp Trung Quốc. Nhiều nguồn tin cho biết chính phủ Ấn Độ đã bắt đầu các cuộc tham vấn ở cấp cao nhất về việc triển khai công nghệ 5G. Đây được cho là tiền đề để Ấn Độ tiến tới lệnh cấm sử dụng các thiết bị 5G từ Trung Quốc. Các công ty viễn thông thuộc sở hữu nhà nước của Ấn Độ cũng đã được cảnh báo không sử dụng thiết bị viễn thông từ các nhà cung cấp Trung Quốc là Huawei và ZTE trong dự án nâng cấp chuyển đổi cơ sở hạ tầng mạng 4G hoặc 5G thí điểm.
Như vậy, có thể thấy Ấn Độ đang nhắm đến những mặt hàng thuộc lĩnh vực tin học, công nghệ cao và phần mềm của Trung Quốc. Đây đều là những lĩnh vực được cho là tiềm năng của Ấn Độ nhưng lâu nay vẫn không thể cạnh tranh nổi với Trung Quốc. Chính vì vậy, ngay sau khi lệnh cấm các phần mềm, ứng dụng của Trung Quốc được đưa ra, nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp của Ấn Độ đã rất hồ hởi và cho biết họ sẵn sàng lấp đầy những khoảng trống của thị trường với 1,3 tỷ dân của mình.
Ngoài ra, theo nguồn tin của tờ Nikkei Asian Review, lĩnh vực sản xuất ô tô của Trung Quốc cũng đang lọt vào tầm ngắm của chính phủ Ấn Độ. Tờ Bloomberg thì cho biết, chính phủ Ấn Độ hiện cũng bắt đầu thảo luận áp đặt mức thuế cao hơn với các loại thiết bị điều hòa không khí, phụ tùng ô tô, nội thất và hàng nhập khẩu khác của Trung Quốc.
Trước những động thái của Ấn Độ gần đây, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết đã có thông tin về lệnh cấm của Ấn Độ và hiện đang xác minh tình hình. Song Bắc Kinh cũng nhấn mạnh rằng New Dehli phải có trách nhiệm duy trì quyền lợi của các doanh nghiệp Trung Quốc và Trung Quốc luôn yêu cầu các công ty của nước này tuân thủ luật quốc tế và của các nước sở tại.

* Có thể gây ra hậu quả nặng nề
Theo giới chuyên gia, những động thái trên của Ấn Độ sẽ giáng một đòn mạnh lên tham vọng "Con đường Tơ lụa kỹ thuật số" của Bắc Kinh và làm thiệt hại hàng triệu USD cho các công ty Trung Quốc. Nó cũng có thể mở đường cho các quốc gia khác tẩy chay các ứng dụng của Trung Quốc.
Trong khi đó, một số doanh nhân theo chủ nghĩa thực tế trong cộng đồng doanh nghiệp Ấn Độ cho biết sự trả đũa của Ấn Độ nhắm vào các công ty Trung Quốc nếu quá mức có thể gây ra hậu quả nặng nề, bởi nhiều lĩnh vực sản xuất tại Ấn Độ gần như không thể hoạt động nếu không có các linh kiện, sản phẩm từ Trung Quốc. Hiện Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ hai của Ấn Độ chỉ sau Mỹ, còn Ấn Độ là đối tác thương mại lớn thứ 7 của Trung Quốc. Trung Quốc hiện chiếm hơn 5% tổng sản lượng xuất khẩu của Ấn Độ và hơn 14% kim ngạch nhập khẩu trong năm tài chính 2019-2020. Trung Quốc hiện đang là nguồn cung lớn nhất của Ấn Độ. Trong nhiều thập kỷ qua, Ấn Độ nhập khẩu của Trung Quốc từ điện thoại thông minh, thiết bị kỹ thuật, linh kiện ôtô, thành phẩm thép, thiết bị viễn thông, dược phẩm, hóa chất, nhựa và nhiều sản phẩm công nghiệp thiết yếu khác. Theo Reuters, nhập khẩu của Ấn Độ từ Trung Quốc, bao gồm cả máy móc và thiết bị, chiếm khoảng 80% trong số gần 90 tỷ USD thương mại song phương hàng năm. Bên cạnh đó, Trung Quốc còn trực tiếp đầu tư vào các ngành luyện kim, năng lượng tái tạo, thiết bị điện, ô tô và hóa chất của Ấn Độ. Theo Bloomberg, đầu tư nước ngoài của Trung Quốc vào Ấn Độ đạt 4,14 tỷ USD trong năm 2019. Con số theo công bố của Bộ Thương mại Trung Quốc là 8 tỷ USD trong năm tài khóa 2018-2019.
Với tầm quan trọng như vậy của mối quan hệ thương mại song phương, nhiều ý kiến cho rằng việc ngăn chặn làn sóng đầu tư từ Trung Quốc có thể sẽ mang lại rủi ro và làm tổn thương nặng nề nền đến kinh tế vốn đã suy yếu của Ấn Độ. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) mới đây vừa hạ dự báo tăng trưởng kinh tế của Ấn Độ trong năm 2020 xuống mức -4,5%, đánh dấu sự sụt giảm tồi tệ nhất kể từ cuộc khủng hoảng dầu mỏ cuối thập niên 70 đến nay. Không thể phủ nhận, nỗ lực phong tỏa quốc gia nhiều tháng trời để kiểm soát sự lây lan dịch COVID-19 của chính phủ Ấn Độ đã và đang khiến nền kinh tế nước này phải trả giá đắt.
Bởi vậy các chuyên gia cho rằng, mức độ căng thẳng thương mại giữa hai nước thời gian tới sẽ phụ thuộc vào cách giải quyết xung đột biên giới, cũng như khả năng tự vận hành của ngành công nghiệp Ấn Độ khi nước này thiếu hụt đi lượng hàng hóa nhập từ Trung Quốc./.

Trọng Đức (tổng hợp)